چه اتفاقی می‌افتد وقتی حقیقت یک انسان، فراتر از خط‌کشی‌های به‌رسمیت شناخته‌شده و ظرفیت درک جامعه‌ی زمانه‌اش باشد؟

رمان «بانوی نخل و نوزاد سخنگو» نوشته‌ی علیرضا خالو کاکایی (ع. طارق)، روایتی بازآفرینی‌شده، دراماتیک و بافت‌مند از حیات مریم، هجرت‌های رنج‌آلود او و ظهور پیام‌آوری است که کلامش ساختارهای قدرت زمانه را به چالش کشید. نویسنده با عبور از کلیشه‌های خطابی و کلیسایی/منبری، وارد لایه‌های عمیق روانی، اجتماعی و حسی شخصیت‌های تاریخی می‌شود. 

داستان از دالان‌های سنگی، عطر تند عود و انزوای معبد اورشلیم آغاز می‌شود؛ جایی که مریم در میانه، بین باورهای صلب جزم‌اندیشان و نیایش‌های خالصانه، رشد می‌کند. اما نقطه عطف داستان، مواجهه او با تقدیری است که تنهایی مطلقش را رقم می‌زند: زیستن با رازی بزرگ در جامعه‌ای که آماده‌ی برچسب‌زنی، قضاوت و سنگسار است. 

این رمان با لحنی تصویرساز و مدرن، بیننده را همراه با مریم به جاده‌های خاکی و آفتاب‌سوخته‌ی فلسطین، غربت اهرام مصر، سکوت پناه‌بخش یک نخل پیر در دل بیابان، و بازارچه‌های پرهیاهوی ناصره می‌برد:  روایت انسان‌شناختی از تنهایی و ایستادگی: بازخوانی مواجهه‌ی شخصیت اصلی با هجوم شایعات، شجاعت سکوت در برابر اتهامات، و پناه بردن به درون. 

پرداخت دراماتیک پیوندها و بازتصویر روابط انسانی ملموس میان مریم، یوسف نجار، زکریا و یحیی؛ مردان و زنانی که هر یک به نوعی رنج زیستن در برابر جریان غالب جامعه را به جان می‌خرند؛ نیز  درک ملموس بوی خاک باران‌خورده، تراشه‌های چوب در کارگاه نجاری، خنکای آب در بیابان، و صدای طوفان بر سطح دریاچه‌ی جلیل. از ویژگی‌های رمان «بانوی نخل و نوزاد سخنگو» به شمار می‌رود.

این رمان، یک داستان تاریخی-اسطوره‌ای صرف نیست؛ درامی عمیقاً انسانی درباره‌ی حقیقت رسالت مریم و مسیح، آزادی درونی، زن بودن در جوامع بسته‌ی سنتی، و مواجهه‌ی قدرت‌های سیاسی-عقیدتی با اندیشه‌های تحول‌خواه است. روایتی است که مخاطب امروزی ادبیات داستانی و علاقه‌مندان به رمان‌های دراماتیک تاریخی را تا واپسین صفحات با خود همراه می‌سازد.

این رمان تاریخی، ره‌آوردی است برای همه‌ی دلدادگان حقیقت، معنویت و ادبیات تاریخی که می‌خواهند داستان کهن ایمان و عشق را در جامه‌ای نو و لبریز از شاعرانگی بشنوند.